ARQUITECTURA POPULAR - MUIÑO - MUIÑADA

Esta era unha reunión nocturna, que a mocidade campesiña adoitaba improvisar no muíño, mentres agardaba a súa quenda na moenda. Polo xeral, a reunión celebrábase nos muíños comunais nos que se moia polo sistema de roldas. Nas esperas xurdían as tradicionais diversións nas que se cantaba, bailábase, contábanse contos e lendas para pasar a noite con Ledicia. Asimesmo, o muíño era o lugar axeitado de reunión, onde os xoves namorados, aproveitando un traballo familiar, acadaban a súa finalidade primordial.

E como eran normais os encontros de mozos e mozas a soas na noite, derivando con frecuencia en relacións de tipo sexual, os cregos e os representantes do arcebispado prohibían expresamente que homes e mulleres puidesen coincidir nos muíños, castigando ós que fosen achados culpables con fortes multas cuxo cobro se encomendaba ás autoridades civís e, en casos de reincidencia, incluso coa excomunión.

ADIVIÑAS

Máis de mil señoritos                              Non teño auga
Entraron por un buraco                           por eso bebo auga
Colleron nome de femia                         se tivese auga
E perderon o de macho                          bebería viño

Anda e non ten pes
come e non ten boca
canta comida lle dan
 toda lle parece pouca

Que cousa, cousa é                          Que cousa cousiña será
Que mentres come canta,                 que da voltas encima do río
E se non come cala.                         e sen se mollar.

REFRÁNS

Auga pasada non move muíño.

Tanto gana a muiñeira co que moe como co que peneira.

Muiñeiro do diaño que a fariña a fai salvado

Muíño parado non gana maquía

Cada un tira da auga para o seu muíño aínda que deixe seco o do veciño.

O crego e o muíño cantando gañan.

CANTIGAS

Arredor dos muíños desenvolveuse toda unha cultura e folclore. Nos muíños naceron moitas cancións populares que hoxe por hoxe seguen presentes no noso folclore; como exemplo sirvan as seguintes:

Eu non sei que pasou no muíño
Eu non sei que debeu pasar
Dende entón Maruxiña está triste
Dende entón non fai máis que chorar.

Na porta daquel muíño,
hai dúas pedras de asento:
unha é para namorar
e outra para pasar o tempo

Unha noite no muíño
unha noite non é nada
unha semaniña enteira
esa si que é muiñada.

O muíño xa vai vello
ten silveiras de arredore
as mozas que van a ele
todas perden a colore
Ai la la la la

O muíño roda, roda,
o rodicio faino andare;
a filla do muiñeiro
rabea por se casare
Ai la la la la

O muíño moe, moe,
a fariña vai na moa;
a filla do muiñeiro
entramentres namora
Ai la la la la

Veño de moer morena
do muíño de arriba
durmín coa muiñeira e
e non me cobrou maquía

Veño de moer morena
do muíño do medio
durmín coa muiñeira
e non me cobrou o centeo

Veño de moer morena
do muíño de abaixo
durmín coa muiñeira
e non me cobrou o traballo

Ó muíño do meu pai
eu ben lle sei o tempero
cando está alto, baixalo,
cando está baixo, erguelo

Meu neniño, durme, durme
que teño que ir ó muíño
teño que ir pola fariña
para facer o pancito

Fun esta noite ao muíño,
non moín nin muiñei;
perdín a trenza do pelo,
iso foi o que ganei.

Volta a Arquitectura Civil    Volta a patrimonio artístico